Jak sprzedać zadłużone mieszkanie krok po kroku
Dług nie odbiera prawa do sprzedaży. Wielu właścicieli myśli, że zadłużone mieszkanie jest nie do sprzedania, dopóki nie spłacą wszystkiego z własnej kieszeni. To nieprawda. Mieszkanie z zaległym czynszem, kredytem albo wpisem komornika można sprzedać, a dług rozliczyć przy akcie notarialnym: wierzyciel dostaje swoje z ceny, a Ty resztę. Sprzedaż zadłużonego mieszkania różni się od zwykłej głównie kolejnością dokumentów i tym, że w akcie pojawia się kilka przelewów zamiast jednego. Poniżej rozpisujemy cztery sytuacje, z którymi trafia do nas najwięcej osób w Toruniu.
Zacznij od pełnej listy długów. Sprawdź księgę wieczystą w internetowym systemie ksiąg, szczególnie dział trzeci, gdzie są wzmianki o egzekucji i ograniczenia, oraz dział czwarty, gdzie widać hipoteki. Zadzwoń do spółdzielni albo zarządcy wspólnoty i poproś o saldo opłat z odsetkami. Z banku weź zaświadczenie o saldzie kredytu. Jeśli masz pisma od komornika, zbierz je w jednym miejscu razem z sygnaturą sprawy. Im pełniejszy obraz na starcie, tym mniej niespodzianek u notariusza i tym szybciej kupujący poda konkretną kwotę.
Mieszkanie spółdzielcze z długiem czynszowym to najczęstszy przypadek. Na toruńskich osiedlach spółdzielczych, na Rubinkowie, Koniuchach czy Na Skarpie, dług zaczyna się zwykle od kilku miesięcy zaległości, a po roku rośnie o odsetki i koszty wezwań. Formalnie zaległość obciąża Ciebie, a nie sam lokal, ale żaden rozsądny kupujący nie podpisze aktu bez zaświadczenia ze spółdzielni o stanie opłat. Dlatego rozlicza się ją z ceny: spółdzielnia wystawia zaświadczenie z kwotą na dzień aktu, notariusz wpisuje ją do umowy, a przelew idzie prosto na rachunek spółdzielni. Przy spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu księga wieczysta nie jest nawet konieczna do sprzedaży.
Gdy sprawa trafiła już do sądu, nadal da się sprzedać. Pozew o zapłatę czy nakaz zapłaty nie blokuje transakcji. Po spłacie długu z ceny spółdzielnia zwykle cofa pozew albo nie wszczyna egzekucji. Najgorzej czekać, bo do zaległości dochodzą koszty procesu i zastępstwa procesowego, a później koszty komornicze. Jeśli mieszkanie ma do tego kilku właścicieli po spadku, każdy z nich musi podpisać akt albo sprzedać swój udział osobno.
Hipoteka wyższa niż wartość mieszkania to trudniejsza sytuacja. Zdarza się przy kredytach branych w szczycie cen, przy kredytach we frankach i przy mieszkaniach, które przez lata straciły na standardzie. Bank zgadza się na wykreślenie hipoteki dopiero po spłacie całego salda, więc jeśli cena nie pokrywa kredytu, różnicę trzeba dopłacić z własnych środków albo wynegocjować z bankiem inne warunki. Niektóre banki godzą się na sprzedaż i rozłożenie pozostałej części długu na raty, ale to decyzja indywidualna i trzeba o nią prosić na piśmie. Zanim cokolwiek podpiszesz, policz to z bankiem i z kupującym na konkretnych liczbach.
Hipoteka niższa niż wartość to z kolei prosta sprawa. Bank wystawia zaświadczenie o saldzie i promesę, czyli zobowiązanie do wydania zgody na wykreślenie hipoteki po spłacie. Notariusz dzieli cenę: saldo do banku, reszta do Ciebie. Po spłacie bank wydaje zgodę, a hipoteka znika z księgi. Tak samo działa to przy kredycie wspólnym po rozwodzie. Całą ścieżkę z przykładami z Torunia opisujemy na stronie o skupie mieszkań z hipoteką.
Komornik już wpisany do księgi to sygnał, że czasu jest mniej. Zajęcie nie odbiera Ci prawa do sprzedaży, ale sama sprzedaż nie zatrzymuje egzekucji. Postępowanie toczy się dalej, dopóki wierzyciel nie zostanie spłacony. Dlatego przy akcie potrzebna jest dokładna kwota długu z odsetkami i kosztami egzekucji na konkretny dzień, najlepiej potwierdzona przez komornika. Notariusz wpisuje ją do aktu, przelew idzie na rachunek komornika, a po zaspokojeniu wierzyciela postępowanie jest umarzane i wpis wykreślany. Jeśli w kalendarzu jest już termin licytacji, liczy się każdy tydzień. Szczegóły opisujemy na stronie o skupie mieszkań z komornikiem w Toruniu.
Licytacja to najgorszy scenariusz dla dłużnika. Na pierwszej licytacji cena wywoławcza wynosi trzy czwarte sumy oszacowania, na drugiej dwie trzecie. Z uzyskanej kwoty najpierw pokrywane są koszty egzekucji, potem wierzyciele w ustawowej kolejności. Zwykła sprzedaż przed licytacją daje zwykle wyższą cenę, a Ty decydujesz o terminie. Dlatego szybka sprzedaż zadłużonego mieszkania ma największy sens wtedy, gdy komornik dopiero zajął nieruchomość, a nie tydzień przed licytacją.
Kto płaci długi z ceny?
Ty, ale nie z własnej kieszeni. W akcie notarialnym cena jest dzielona na części: najpierw wierzyciele zabezpieczeni hipoteką, potem wierzyciel z egzekucji, na końcu spółdzielnia czy wspólnota, a reszta trafia na Twoje konto. Kolejność i kwoty ustala się przed aktem i nikt nie musi nikomu ufać na słowo, bo wszystko jest zapisane u notariusza. Kupujący nie przejmuje Twoich długów osobistych, przejmuje tylko mieszkanie wolne od obciążeń. Jeśli długów jest więcej niż wartość lokalu, trzeba to wiedzieć przed podpisaniem umowy przedwstępnej.
Ile to trwa?
Przy jednym długu i czystej księdze od kilku dni do kilku tygodni. Najdłużej czeka się na dokumenty: zaświadczenie z banku, rozliczenie ze spółdzielni, pismo od komornika. Da się je zamówić jednocześnie, a nie po kolei, i to skraca całość najbardziej. Na wolnym rynku zadłużone mieszkanie sprzedaje się wolniej, bo kupiec z kredytem potrzebuje zgody banku, a bank nie finansuje lokalu z zajęciem komorniczym. Zostają kupujący gotówkowi, czyli prywatni inwestorzy i firmy skupujące.
Gdzie sprzedać zadłużone mieszkanie?
Porównaj co najmniej dwie drogi: ogłoszenie z ceną realną, a nie życzeniową, oraz ofertę firmy, która kupuje za własne środki. Ceny ofertowe w Toruniu to średnio ok. 10 700 zł za metr, ale w kamienicach na Bydgoskim Przedmieściu zaczynają się od ok. 8 500 zł, a na Koniuchach wynoszą ok. 11 000 zł. Kwota, którą dostaniesz na rękę, zależy od sumy długów i stanu lokalu, a nie od średniej z portalu. Poproś o wycenę z rozpisaniem, ile idzie do każdego wierzyciela, a ile zostaje dla Ciebie.
Wspólnota działa podobnie jak spółdzielnia. W kamienicach na Bydgoskim Przedmieściu, Mokrem czy Starym Mieście mieszkania mają zwykle odrębną własność z księgą wieczystą, a budynkiem zarządza wspólnota mieszkaniowa. Zaległości wobec wspólnoty to zaliczki na utrzymanie nieruchomości wspólnej i fundusz remontowy. Zarządca wystawia zaświadczenie o saldzie, notariusz wpisuje kwotę do aktu, a przelew idzie na rachunek wspólnoty. Zwróć uwagę na uchwały o dużych remontach, na przykład dachu albo elewacji. Nawet jeśli nie masz zaległości, zaplanowany remont obniży cenę, bo kupujący będzie za niego płacił.
Nie każdy dług widać w księdze. Chwilówki, karty kredytowe, pożyczki pozabankowe czy zaległości wobec operatora telefonii nie pojawiają się w księdze wieczystej, dopóki wierzyciel nie uzyska tytułu wykonawczego i komornik nie zajmie nieruchomości. Takie długi nie blokują sprzedaży, ale warto je spłacić z ceny, póki masz na to pieniądze. Inaczej jest z hipoteką przymusową, na przykład urzędu skarbowego albo ZUS, która jest wpisywana do działu czwartego i musi zostać spłacona przy akcie tak samo jak kredyt bankowy.
Zadłużone mieszkanie po spadku wymaga decyzji na starcie. Jeśli odziedziczyłeś mieszkanie razem z długami zmarłego, masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule powołania do spadku, żeby spadek przyjąć albo odrzucić. Brak oświadczenia oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, czyli odpowiedzialność za długi do wartości spadku. Gdy mieszkanie jest warte więcej niż długi, zwykle lepiej spadek przyjąć i sprzedać lokal, spłacając wierzycieli z ceny. Tę decyzję omów z notariuszem albo prawnikiem.
Uważaj na kupujących, którzy chcą pieniędzy od Ciebie. Uczciwy kupujący nie pobiera opłat za wycenę, nie żąda przelewu na poczet kosztów i nie prosi o pełnomocnictwo do sprzedaży mieszkania w swoim imieniu. Zaliczkę albo zadatek płaci kupujący sprzedającemu, a nie odwrotnie. Cena powinna być zapisana w akcie w pełnej wysokości, a przelewy do wierzycieli i do Ciebie opisane kwotowo. Jeśli ktoś proponuje umowę pożyczki z zabezpieczeniem na mieszkaniu zamiast sprzedaży, przeczytaj ją z prawnikiem.
Jeśli masz mieszkanie w Toruniu, zacznij od strony o skupie zadłużonych mieszkań w Toruniu. Opisujemy tam, jak wygląda rozliczenie długu przy akcie i jakie dokumenty są potrzebne. Wycenę przygotowujemy w 24 godziny, bez opłat i bez zobowiązania. Kwestie prawne, na przykład upadłość konsumencką albo spór z bankiem o warunki spłaty, skonsultuj z prawnikiem, zanim podpiszesz jakąkolwiek umowę.